![\"\"](\"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/World-Religions-in-Circassia-tr.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ortodokslu\u011fun ilk ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u00c7erkesya\u2019da-H\u0131ristiayanl\u0131k ilk kez Bat\u0131 Kafkasya\u2019da 1.yy civar\u0131nda, yani H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131na ilk yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130lk misyonerler, iki Aziz\u2019in, Aziz Andrew ve Aziz Simon\u2019un, havarisel faaliyetleri sayesinde b\u00f6lgede g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. \u00c7erkesya\u2019n\u0131n derinliklerindeki Karadeniz kolonilerinde vaaz verdiklerinde , \u00c7erkesya hala Zihia idi. B\u00f6ylece bu din \u00c7erkeslerin atalar\u0131 aras\u0131nda yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Efsaneye g\u00f6re Aziz Amdrew 1.yy \u0131n 40\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda Kafkas halklar\u0131 aras\u0131nda \u2013 Abazglar, Zihler, Alanlar- aras\u0131nda H\u0131ristiyanl\u0131k doktrinini vaaz etti. Zih soylusunun vaaza olumsuz tepki verip Aziz Andrew\u2019u \u00f6ld\u00fcrmeye kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak daha sonradan Aziz Andrew\u2019un al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne hayran kalarak fikrini de\u011fi\u015ftirdi, bu hadise olaydan 300 yil sonra yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n Aziz Andrew ve Aziz Simon\u2019un ilk olarak \u00c7erkeslerin \u00fclkesine, Abhazya\u2019n\u0131n modern Sohumu olan Sebastopolis\u2019ten geldi\u011fine inan\u0131l\u0131yor. Burada Andrew ve Simon\u2019dan ayr\u0131ld\u0131 ve onu d\u00fc\u015fmanl\u0131kla kar\u015f\u0131layan Djigets\u2019e gitti. Kacmak zorunda kald\u0131 ve Djigits inan\u00e7s\u0131z kald\u0131. Bat\u0131\u2019ya do\u011fru ilerledi. Simon, Abhazya topraklar\u0131ndaki havarisel faaliyetlerine devam etti. Daha sonra M.S 55 y\u0131l\u0131nda modern bir k\u00f6y olan ovimikhaylovskiy\u2019lilere g\u00f6re, Zikhler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve yak\u0131larak g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Bu iki el\u00e7i , \u00c7erkesya\u2019n\u0131n ilk H\u0131ristiyan vaizleriydi. Yahudiye ile iyi ili\u015fkileri olan Yahudi yerle\u015fimciler taraf\u0131ndan kolonilere getirildiklerine inan\u0131l\u0131yordu. H\u0131ristiyanl\u0131k, Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun dini olduktan sonra, Karadeniz\u2019deki Yunan kolonilerini g\u00fc\u00e7lendirdi ve John Chrysostom g\u00f6zden d\u00fc\u015ferek g\u00f6nderildi. 406 y\u0131l\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc ve hastal\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen konvoyla yayan olarak Ermenistan\u2019dan Pitsund\u2019a yaya olarak g\u00f6nderildi. 407 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcnde \u00f6ld\u00fc ve Abhazya\u2019ya g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Arkeolog Konstantin Virisis mezar yerine Sohum yak\u0131nlar\u0131nda buldu. 438\u2019te John\u2019un kal\u0131nt\u0131lar\u0131 Konstantinipolis\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/span><\/p>\n Konstantinopolis\u2019in ya\u011fmalanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ha\u00e7l\u0131 seferinde kal\u0131nt\u0131lar\u0131 Roma\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ve ancak 2004 y\u0131l\u0131nda Konstantinopolis kilisesine geri getirilebildi. Bizans\u2019in halk aras\u0131nda reformcu olarak tan\u0131nan Justinian y\u00f6netimdeyken, kilisenin reformlar\u0131 \u00c7erkesler aras\u0131ndaki H\u0131ristiyan konumunun g\u00fc\u00e7lenmesine neden oldu. Daha sonra \u00c7erkesya\u2019daki ilk piskoposluk ve vaizleri geldi. \u00c7erkesya\u2019n\u0131n derinlikleri \u2013 ilk \u00c7erkes rahipler Shovgi, Shogeny ve piskoposlar- Shehnik. Shovgenous s\u00fclale ad\u0131 bu din s\u0131n\u0131f\u0131ndan t\u00fcremi\u015ftir. Daha sonra kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde rahipler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Adige dilinde metinleri terc\u00fcme ettiler. Yunanca okuma ve yazmay\u0131 \u00f6\u011frettiler. \u00c7erkesya\u2019da \u015fapeller ve kiliseler vard\u0131 ve \u00c7erkesler ile Bizansl\u0131lar aras\u0131ndaki g\u00fcveni g\u00fc\u00e7lendiriyorlard\u0131. 858 y\u0131l\u0131nda Bizans \u0130mparatoru 3.Mikhail, \u00c7erkesya topraklar\u0131n\u0131n da sahibi olan Hazar Hanl\u0131\u011f\u0131na biz vaiz olan Cyril ve Methodius\u2019u g\u00f6nderdi. Yol boyunca H\u0131ristiyan vaazlar\u0131n\u0131 yayd\u0131lar.<\/span><\/p>\n \u00c7erkesya\u2019da ve Orta Kafkasya\u2019da ve Majar kasabas\u0131nda ilk tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc kilisenin ve kutsal hizmetlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 piskoposluklar vard\u0131. Bununla birlikte, daha sonra Hazar Hanl\u0131\u011f\u0131, Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na kar\u015f\u0131 Yahudili\u011fi benimsedi ve imparatorlukta anla\u015fmazl\u0131klar ba\u015flad\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u2019da yay\u0131lmas\u0131 durdu. Bu s\u0131rada ilk olarak kendi Patrikhanesi ve rahipleri olan Zihian Piskoposlu\u011fundan s\u00f6z edilmeye ba\u015fland\u0131. Zihian, Konstantinopolis\u2019e ba\u011fl\u0131yd\u0131 ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak faaliyet g\u00f6sterdi ve ikoniklazm i\u00e7ermedi\u011fi kabul edildi. Patriksel merkezler Phanagoria, Metrahe (Taman), Zihiapolis ve Nikopsis\u2019teydi. Belgelerde Konstantinopolis konseylerinde piskopos Zihian ve Fanagoryan\u2019in imzalar\u0131 bulundu. Abhazya\u2019da, yine Konstantinopolis\u2019e tabi olan ve ayr\u0131 olarak da, vicegerenciec Anakopia ve Pitiunt\u2019a b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve Sebastopolis\u2019te bulunan Abazgian piskoposlu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 8. y\u00fczy\u0131lda Bizans\u2019tan ayr\u0131lmak isteyen yeni Abhaz devletinin g\u00fc\u00e7lenmesi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak Abazgal\u0131 bir piskoposluk, G\u00fcrc\u00fc piskoposlu\u011funun etkisi alt\u0131na girdi.<\/span><\/p>\n Ancak 9. y\u00fczy\u0131lda Nikopsis piskoposlu\u011funa kat\u0131ld\u0131lar ve \u00c7erkes piskoposlu\u011funun bir par\u00e7as\u0131 oldular. Ama bu, Abhazya\u2019da ayr\u0131 bir kilisenin de ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu. \u0130manl\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kilise ilan etmek amac\u0131yla Abhazya\u2019daki Katolik yerle\u015fimcileri isteyen Antakya Thorened (Tahtl\u0131) kilisesine ve Suriye\u2019ye bir heyet g\u00f6nderdiler. Antakya\u2019daki Patrik Theophylact\u2019da bu olumlu bir ad\u0131m olarak alg\u0131land\u0131 ve Abhazya\u2019ya, tap\u0131nak hizmetinde Antakya Patri\u011fini temsilen Katolikos John atand\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z Abhaz Kilisesi \u2013 Katolikosluk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Katolikos ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak se\u00e7ilme hakk\u0131na sahipti. Abhazya\u2019da Katolikos John, Abazgya piskoposlu\u011funa m\u00fcdahale etmemek i\u00e7in Pitiunt\u2019u merkez olarak se\u00e7ti. \u015eu ana kadar Abhazya\u2019da H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 en \u00e7ok Katolikos John yaym\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0\u00a0Ayr\u0131ca Katoliklik hakk\u0131nda belirtecek olursak 12. y\u00fczy\u0131lda, G\u00fcrcistan\u2019daki Kartli eyaleti ve Abhazya prensli\u011fi, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc David\u2019in himayesi alt\u0131nda birle\u015fti. Ayn\u0131 zamanda Kilise birle\u015fmi\u015f oldu ve Mtsheta Katolikosu Abhazya\u2019da da g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flad\u0131. Ayr\u0131ca, 13. y\u00fczy\u0131lda Mo\u011follar, tek bir devleti yok ederek ve sava\u015farak G\u00fcrcistan\u2019dan ge\u00e7tiler. Kilise de b\u00f6ylece b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f oldu. Abhaz kilisesi, ortak Katolikosluk\u2019ta Mingrelian Kilisesi ortak birliktelikte kald\u0131.<\/span><\/p>\n 1390\u2019da Abhazya\u2019ya, Bat\u0131 G\u00fcrcistan\u2019da do\u011fan Katolikos Arseny getirildi. Bu, Prens Dadian Mingrelian\u2019\u0131n Abhazya ve Cigetlere askeri seferleri sayesinde m\u00fcmk\u00fcn oldu. 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Katolikosluk Dairesi bat\u0131 G\u00fcrcistan\u2019daki Gelati Manast\u0131r\u0131\u2019na ta\u015f\u0131nd\u0131. O zamandan beri Katolikoslu\u011fun patrikleri Abhaz ve \u0130meretyan olarak tan\u0131nd\u0131 ve 17. y\u00fczy\u0131ldan itibaren ise tam tersine. Son Abhaz Katolikosu II. Maxim, Abashidze\u2019nin prens ailesi ile \u0130mereti Kral\u0131 David ile siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015fad\u0131 ve Rusya\u2019ya gitti. David, Imereti\u2019nin siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal etti ve T\u00fcrkiye (Osmanl\u0131) ile ittifak taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirildi. Maxim II, zamanla Kud\u00fcs\u2019e hacca gitmeye karar verdi, ancak 1795\u2019te \u00f6ld\u00fc ve onunla birlikte Abhazya Katolikoslu\u011fu\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131 da sona erdi. 10. y\u00fczy\u0131ldan 11. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar, Taman merkezli Tamartaha (Taman) ve Zihia\u2019n\u0131n birle\u015fik bir piskoposlu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu y\u0131llarda Rus Prensi Svyatoslav, Hazarlara kar\u015f\u0131 bir sefer d\u00fczenledi.<\/span><\/p>\n Kaganate\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra Kuban \u00fczerinden geri d\u00f6nd\u00fc ve Prens Vladimir\u2019in Korsun\u2019a kar\u015f\u0131 kampanyalar\u0131ndan sonra g\u00fc\u00e7lenen Taman Tmutarakan prensli\u011fini kurdu. \u00a0B\u00f6ylece \u00c7erkesya\u2019da neredeyse 100 y\u0131ll\u0131k eski Rus prensli\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131, Rus Kilisesi\u2019nin yerel piskoposluk \u00fczerindeki etkileri g\u00f6zlemlendi, Kiev\u2019e uymuyordu. Tmutarakan St. Nikon\u2019a geldikten sonra, Taman\u2019da ilk H\u0131ristiyan kilisesini in\u015fa ettikten sonra, piskoposluk sadece Tmutarakan olarak tan\u0131nd\u0131, ancak yine de Konstantinopolis\u2019e ba\u011fl\u0131yd\u0131. Nikon, Kuzey Kafkasya\u2019daki tek Rus vaizdi. 11. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Bizans imparatoru Aleksios Komnenos ve \u00c7erkesya Patrik Eustratius piskoposluklar\u0131 yeniden Zihian ve Abazgian olarak ikiye ayr\u0131ld\u0131. Zihian\u2019\u0131n merkezi Nikopsis oldu. Tamartahian, Tmutarakan oldu. 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, Alans ve daha az say\u0131daki \u00c7erkesler, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kuzeye yaymaya \u00e7al\u0131\u015fan Krali\u00e7e Tamar\u2019daki G\u00fcrc\u00fc Kilisesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 kald\u0131lar. Krali\u00e7e Tamar\u2019\u0131n ad\u0131 Kafkasya\u2019da \u00e7ok iyi biliniyordu. Baz\u0131 \u00c7erkesler G\u00fcrc\u00fc Kilisesi\u2019ne itaat ettiler, ancak 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Mo\u011fol istilas\u0131 Kafkas halklar\u0131n\u0131n topraklar\u0131ndan ge\u00e7ti ve onunla birlikte \u0130slam\u2019\u0131n ilk yay\u0131l\u0131\u015f\u0131.<\/span><\/p>\n Mo\u011follar hen\u00fcz M\u00fcsl\u00fcman de\u011fildi, ancak ordular\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar vard\u0131. \u0130slam\u2019\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc etkisi, 1277\u2019de Temnik Nogai\u2019nin, \u00c7erkesya\u2019daki i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130stila, Abazgian-Zihian piskoposluklar\u0131n\u0131n ileti\u015fimini yok etti. Zihian ve Matrahian piskoposluklar\u0131 bir kez daha birle\u015ferek tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir metropol haline geldi. 1318\u2019den beri ba\u011f\u0131ms\u0131z B\u00fcy\u00fck\u015fehir Zihia ve Matarha\u2019ya at\u0131fta bulundu. Piskoposluk hakk\u0131ndaki son bilgiler Metropolitan Joseph zaman\u0131ndaki 1396\u2019ya at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. \u00c7erkesler aras\u0131nda hizmet ana dillerinde verildi. G\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131, doktrinin casses ve Zikhs dillerinde uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Ortodokslar, vaizlerin ana dile \u00e7eviri yapmas\u0131na izin verdi. H\u0131ristiyanl\u0131k \u00f6\u011fretisi yine de toplumda, \u00f6zellikle k\u0131tan\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda ciddi bir yay\u0131lmad\u0131lar. 9. y\u00fczy\u0131lda Epiphanius, Zikh\u2019lerin yar\u0131s\u0131n\u0131n bile inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131.<\/span><\/p>\n H\u0131ristiyanl\u0131k \u00e7ok y\u00fczeysel bir hale geldi ve ayin ve rit\u00fcellerin, ziyafetlerin, oru\u00e7lar\u0131n ve pagan rit\u00fcellerinin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. Kendi azizlerini ortaya ve Kutsal Ruh kavram\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ancak t\u00fcm bunlar yerel kendi kendine yeten din ile kar\u0131\u015ft\u0131. \u015eu anda \u00c7erkesler aras\u0131nda yay\u0131lan Paskalya k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Tanr\u0131 Tha\u2019n\u0131n simgeleri de vard\u0131. Tha\u2019n\u0131n imaj\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lsa da, o bir aziz oldu. \u0130sa -ayn\u0131 Aush Dzheridzhe- Yunan \u0130sa, \u00c7erkeslerin panteonunun ana fig\u00fcr\u00fc olamad\u0131 ve yerel mitolojiye kat\u0131ld\u0131. Tanr\u0131\u2019n\u0131n Annesi \u2013 Thanane, Kutsal Ruh \u2013 Psatkhe\u2019nin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri vard\u0131. H\u0131ristiyanl\u0131k Adige dinine kar\u0131\u015ft\u0131 ve bu bi\u00e7imde k\u0131smen g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar hayatta kald\u0131. Ayr\u0131ca, \u00c7erkeslerin kutsal korular\u0131nda ayinlerin yap\u0131lmas\u0131, orada ha\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu. 1500\u2019lerde gezgin Giorgio Interiano bir sonraki g\u00f6zlemlerini kaydetti. Kayda de\u011fer bi\u00e7imde \u00c7erkesler ya\u015flanana kadar kiliselere gitmezler ve giri\u015fte dua ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131rlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc soygun yaparak ya\u015farlar ve ayn\u0131 zamanda kiliseyi ziyaret etmek g\u00fcnah say\u0131l\u0131rlar. Hayatlar\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru ya\u015fland\u0131klar\u0131nda soygunculu\u011fu b\u0131rak\u0131rlar ve ancak o zaman kiliseye gitmeye ba\u015flarlar. Ayr\u0131ca O, rahiplerin bazen vaaz dilini anlamad\u0131klar\u0131 halde Yunanca hizmet (dua) ettiklerinden de bahseder.<\/span><\/p>\n 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda Tmutarakan beyli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131 ve kilisenin devri ile topraklar\u0131 Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na ge\u00e7tim Bu durumdan Katolik misyonerler yararland\u0131. 1237\u2019den bu yana \u00c7erkesya\u2019da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, Katolik misyoner Julian, \u00c7erkeslerin ayinlerini anlat\u0131yor. Konstantinopolis\u2019in Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile Katoliklik aktif olarak Taman\u2019a n\u00fcfuz ediyor. Cenevizli Katoliklerin geli\u015fiyle daha da g\u00fc\u00e7leniyorlar. Merkezi, misyonerlerin \u00c7erkesya \u2018ya geldi\u011fi K\u0131r\u0131m\u2019da bir Kaffa kolonisi olu\u015fuyor. Misyoner Luka, Adige soylular\u0131 i\u00e7inde sayg\u0131 g\u00f6stererek Katoliklerin misyonlar\u0131n\u0131 kabul ettiler. Genel olarak, \u00c7erkes soylular\u0131 yeni dini siyasi ve ticari \u00e7\u0131karlar i\u00e7in bu durumu h\u0131zla kabul etti. \u0130lk Katolik piskopos 1346\u2019da Fransisken John olarak atand\u0131. Zihian Katolik Piskoposlu\u011funun s\u0131n\u0131rlar\u0131 geni\u015fledi ve K\u0131r\u0131m ile \u00c7erkesya da dahil oldu. Ancak, Katolikli\u011fin yay\u0131lmas\u0131nda ba\u015far\u0131 elde edilemedi. \u00c7erkes dilinde hi\u00e7bir metin yoktu, yerlileri e\u011fitmek imkans\u0131zd\u0131 ve Latince s\u0131radan insanlara olduk\u00e7a yabanc\u0131yd\u0131. Sonu\u00e7 olarak, sadece az say\u0131da \u00c7erkes sadece resmi t\u00f6reni kabul ettiler, ancak dinin \u00f6z\u00fcn\u00fc kabul etmediler. 14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda, \u0130talya\u2019da ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan \u015fehir ad\u0131na Taman \u2013 Matregian\u2019da da paralel olarak Katolik Piskoposlu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 1349\u2019da poz veren Piskopos John, \u00c7erkes as\u0131ll\u0131yd\u0131, daha \u00f6nce k\u00f6le olarak sat\u0131ld\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sat\u0131n almay\u0131 ba\u015fard\u0131. 1376\u2019da \u00f6ld\u00fc ve ondan sonra piskoposluk hakk\u0131ndaki bilgiler kesintiye u\u011frad\u0131. 1419\u2019dan beri Matrega, 1482\u2019ye kadar Katolik ailesi De Gizol\u2019fi\u2019nin kendi temsilcileri olan \u0130talyan Signoria\u2019n\u0131n ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7ti. Katolikli\u011fin, Cenevizlilerin dini empoze etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 nedeniyle k\u00f6t\u00fc bir \u015fekilde yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve halk aras\u0131nda kabul g\u00f6remedi\u011fine de inan\u0131l\u0131yor. Katolik misyonerler bazen zorlay\u0131c\u0131 tutumlar sergileyerek halk\u0131n olumsuz tepkisine neden oldu.<\/span><\/p>\n \u00c7erkesler, Adige dinini H\u0131ristiyan ayinleriyle kar\u0131\u015ft\u0131rmaya devam ettiler. Frankkardashes\u2019\u0131n T\u00fcrkler taraf\u0131ndan Ceneviz kolonilerinin ele ge\u00e7irilmesi ile ilgili hikayesi ayr\u0131 bir yay\u0131n\u0131m\u0131z olacak. \u00c7erkesya\u2019daki farkl\u0131 etnik gruplardan kolonilerde ya\u015fayan ve kendine has hayatlar\u0131 olan Katoliklerdir. H\u0131ristiyan \u00f6\u011fretisi zor zamanlardan ge\u00e7iyordu. T\u00fcrklerin ve K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n geli\u015fiyle birlikte H\u0131ristiyanlara y\u00f6nelik zul\u00fcmler yo\u011funla\u015ft\u0131. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131ndaki ana fakt\u00f6r e\u011fitimli rahiplerin varl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Baz\u0131 t\u00f6renler onlars\u0131z imkans\u0131zd\u0131. H\u0131ristiyan rahipler toptan katledildi, kovuldu, kutsal yerleri ya\u011fmaland\u0131. Birka\u00e7 H\u0131ristiyan rit\u00fcelinin bile uygulanmas\u0131 imkans\u0131z hale geldi ve \u00c7erkesler paganizme d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131. Burada \u0130slamiyet\u2019e ge\u00e7i\u015f yap\u0131yoruz. \u0130lk olarak 7. y\u00fczy\u0131lda Araplar\u0131n i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda Kuzey Kafkasya\u2019da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ancak fazla uzun s\u00fcrmedi , \u00e7ok ge\u00e7meden unutuldu ve sonraki birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l boyunca herkes \u0130slamiyet\u2019i unuttu.<\/span><\/p>\n 14. y\u00fczy\u0131lda Timurlenk birliklerinin Kuzey Kafkasya\u2019ya geli\u015fiyle \u0130slam\u2019\u0131n \u015fiddetli yay\u0131lmas\u0131 ba\u015flad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kafkas halklar\u0131 Tokhtamysh taraf\u0131nda Timurlenk\u2019e kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar ve ma\u011flup olduklar\u0131ndan, Tamerlan Kafkasya topraklar\u0131n\u0131 harap etti. Timur M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu i\u00e7in, dinini zorla fethedilenler aras\u0131nda yayd\u0131. \u00c7erkesler direndiler, ancak 1453\u2019te Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden ve \u00f6zellikle 1475\u2019ten sonra \u00c7erkesya\u2019daki T\u00fcrk kolonilerinin ele ge\u00e7irilmesinden sonra, T\u00fcrkler ve Tatarlar \u00c7erkesya\u2019da aktif olarak \u0130slam\u2019\u0131 yaymaya ba\u015flad\u0131lar. Bunu yapan Nogai, Kuban Nehri\u2019nin kuzeyindeki bozk\u0131rlara ve Orta Kafkasya\u2019ya yerle\u015fti. \u00d6zellikle K\u0131r\u0131m hanlar\u0131yd\u0131 olduk\u00e7a h\u0131rsl\u0131yd\u0131. Han \u015eah Abbas Giray, \u00c7erkesya\u2019daki H\u0131ristiyan rahipleri en \u00e7ok tahrip edendi, kutsal yerleri parampar\u00e7a etti. Sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 da\u011flara ka\u00e7t\u0131. Kabardey b\u00f6lgesinde ordusunu bunun i\u00e7in tuttu, zorla yeni dini yayd\u0131. \u0130lk defa \u00c7erkesler taraf\u0131ndan \u00e7ok olumsuz alg\u0131lanan \u0130slam, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n dini olarak kabul edildi. En k\u00f6t\u00fc yan\u0131, hemen K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131\u2019na teslim olan Bat\u0131 \u00c7erkeslerdi. Yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131ld\u0131r Tatarlar\u0131n g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 direnen ve sava\u015fan ve Hanl\u0131\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmayan Kabardeyler i\u00e7in daha iyiydi. Ancak \u0130slam, \u00c7erkesler taraf\u0131ndan kabul edilse de saf bir bi\u00e7imde de\u011fil.<\/span><\/p>\n H\u0131ristiyanl\u0131kta oldu\u011fu gibi, Adige dininde de H\u0131ristiyanl\u0131k ve \u0130slamiyet\u2019ten al\u0131nm\u0131\u015f ayin ve rit\u00fcellerinin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 vard\u0131. Korularda imamlar H\u0131ristiyan ha\u00e7lar\u0131n\u0131n alt\u0131nda dualar okurlard\u0131. 18. y\u00fczy\u0131lda \u0130slam, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ve paganizmin izleriyle hakim din haline geldi. Baz\u0131 \u00c7erkesler Rusya\u2019dan rahipleri davet etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar, ancak bu sadece az say\u0131daki H\u0131ristiyan \u00c7erkeslerin \u00c7erkesya\u2019dan ayr\u0131lmas\u0131na neden oldu. B\u00f6ylece Kabardey\u2019de ilk kez Rus kalelerine ve daha sonra Mozdok\u2019un da\u011fl\u0131 H\u0131ristiyanlar\u0131n\u0131n bug\u00fcne kadar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Mozdok\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131lar. Rus piskoposluklar\u0131 Kafkasya\u2019ya yay\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kabardeyler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vaaz vermeye \u00e7al\u0131\u015fan Astrakhan piskoposlu\u011fu b\u00f6yle davrand\u0131. Rusya ile Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu aras\u0131ndaki ilk sava\u015flar, Rusya\u2019n\u0131n faaliyetinin azalmas\u0131na neden oldu. T\u00fcrkiye\u2019nin dinin yay\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131 18. y\u00fczy\u0131la kadar zay\u0131ft\u0131, ciddi faaliyetler yap\u0131lmad\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu \u00c7erkesleri siyasi olarak bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, ancak padi\u015fah\u0131 bir devlet ba\u015fkan\u0131 de\u011fil ruhani bir lider olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. T\u00fcrk birliklerinin \u00c7erkeslere kar\u015f\u0131 \u00c7erkesya topraklar\u0131ndan ge\u00e7me giri\u015fimleri \u015fiddetli bir direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131, \u00c7erkesler kalelere sald\u0131rd\u0131. Sadece Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n Kafkasya\u2019ya yakla\u015fmas\u0131yla, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 sald\u0131rgan tav\u0131rlar olu\u015fturmak i\u00e7in \u00c7erkesler aras\u0131nda kitlesel bir dini propaganda ba\u015flat\u0131r. \u0130slam, siyasi ve ticari \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk olarak aristokratlar, prensler ve soylular taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irildi. Basit insanlar karma din, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Adige dinini uygulamaya devam ettiler. Sadece Kafkas sava\u015f\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131nda \u0130slam, Rusya\u2019ya direnme fikri olarak s\u0131radan insanlarda pozisyon kazanmaya ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>\n Her \u015feyden \u00f6nce feodal toplumlarda yerle\u015fik olan \u0130slam \u2013 Abhazya, Bjedugia, Temirgoya ve \u00f6zellikle Kabardey. Burada \u015fehzadeler \u00f6nce bu dini kabul ettirip yayd\u0131lar. Co\u011frafi olarak, ilk benimseyen \u0130slam k\u0131y\u0131 \u00c7erkesleri \u2013 Bjedugs, Natuhais, Zhaneevs, ikincisi sade \u00c7erkesler \u2013 Kabardeyler, Besleneyler, Temirgoylar ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc Ub\u0131hlar, Shapsugs ve Abadzekh\u2019lerin da\u011fl\u0131k topluluklar\u0131yd\u0131. \u0130slam zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. \u0130slam\u2019\u0131n kabul\u00fc prensler i\u00e7in olumlu bir rol oynad\u0131, ancak olumsuzluklar\u0131 vard\u0131. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 adetlere kar\u015f\u0131yd\u0131 ve bu, g\u00fc\u00e7lerinin temellerini baltalad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in soylular i\u00e7in hi\u00e7 k\u00e2rl\u0131 de\u011fildi. \u00c7erkes aristokrasi, iktidarlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rabilecek ve k\u00f6yl\u00fcleri onlara kar\u015f\u0131 birle\u015ftirebilecek \u015feriat y\u00f6netiminden korkuyordu. Her ko\u015fulda, k\u00f6yl\u00fcler \u015eaps\u0131\u011f soylular\u0131na kar\u015f\u0131 geldi\u011finde b\u00f6yle oldu. Vak\u0131f m\u00fclkiyeti eksikli\u011fi, \u0130slam\u2019\u0131n halk nezdindeki konumunun zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan da etkilendi.<\/span><\/p>\n Di\u011fer bir deyi\u015fle, din adamlar\u0131n\u0131n toprak sahibi olma hakk\u0131 yoktu. Vaizlerin bu s\u0131n\u0131rl\u0131 motivasyonunda T\u00fcrkiye ile Rusya aras\u0131nda aktif d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan bu yana, yaln\u0131zca sava\u015fta propaganda amac\u0131yla ciddi bir \u015fekilde \u0130slam\u2019\u0131n yay\u0131lmas\u0131 ba\u015flad\u0131. \u0130stikrars\u0131zl\u0131k, \u00c7erkesler aras\u0131nda tek bir devletin olmamas\u0131, dini bir organizasyon geli\u015ftiremedi. Kafkas Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana \u0130slamiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli rol oynayan \u015eeyh Mansur, Da\u011f\u0131stan ve Kabardeyler de Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 ilk dini kutsal sava\u015f\u0131 ilan\u0131 edenlerdir. \u015eeriat ve Sufizm fikirleri, s\u00f6m\u00fcrge kar\u015f\u0131t\u0131 sava\u015f Kabardey\u2019den yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Fikirler daha sonra \u00c7erkesya\u2019da \u0130mam \u015eamil \u2013 Muhammed Emin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00c7erkesler aras\u0131nda yay\u0131ld\u0131. Abadzekh\u2019ler aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar, ancak \u00e7abucak t\u00fcm Trans-Kuban \u00c7erkesya\u2019ya yay\u0131ld\u0131lar. \u015eeriat temelinde reformlar yapt\u0131lar. Ancak, ba\u015far\u0131l\u0131 reformlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, baz\u0131 \u00c7erkeslerin, \u00f6zellikle de prensler taraf\u0131ndan reddedilmesine neden olmu\u015ftur. Natukhay\u2019da \u00c7erkesleri b\u00f6lgesel d\u00fczeyde birle\u015ftiren Prens Sefer Bey Zan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu iki grubun fikirleri olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r, \u00c7erkesya i\u00e7indeki askeri \u00e7at\u0131\u015fmalarda s\u00fcrekli birbirimizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 Kafkas sava\u015f\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131nda \u0130slam pop\u00fcler bir din haline geldi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Adige dinine ba\u015fvurarak i\u015fgalcilere yard\u0131m etmedi ve Tha taraf\u0131ndan kendi halk\u0131na ihanet olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ayr\u0131ca T\u00fcrk el\u00e7ileri, imanl\u0131 karde\u015flerine T\u00fcrkiye\u2019den yard\u0131m s\u00f6z\u00fc verdi.<\/span><\/p>\n Kafkas Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Rusya\u2019da kalan \u00c7erkeslerin aras\u0131nda radikal \u0130slamiyet uygulamalar\u0131 ortadan kalkt\u0131. Kutsall\u0131klar, Kom\u00fcnistler taraf\u0131ndan kesildikleri 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk on y\u0131llar\u0131na kadar kullan\u0131lmaya devam etti. Bug\u00fcn, Rusya\u2019da \u00c7erkesler aras\u0131nda, \u00e7o\u011funlukla bayram niteli\u011finde olan H\u0131ristiyan ve pagan ayinlerinin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ile S\u00fcnni \u0130slam yayg\u0131nd\u0131r. Sovyetler d\u00f6neminde, \u00c7erkesya topraklar\u0131nda genel olarak dine kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131 yap\u0131ld\u0131, liderlik ateistlerin elindeydi. Bununla birlikte, rit\u00fcellerin bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar korunmu\u015ftur. Mozdok \u00c7erkesleri bug\u00fcn Ortodoks H\u0131ristiyanlar ve \u00c7erkeslerin yakla\u015f\u0131k % 7\u2019si Adige dinine mensup Rus yanl\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece, \u00c7erkes inanc\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc, sonuna kadar pagan olarak kald\u0131 ve Adige dini tam bir tek tanr\u0131l\u0131 din ve d\u00fcnya dinlerine ciddi bir rakip oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fcnya dinleri ayinlerini yaln\u0131zca resmi olarak ald\u0131. Bu nedenle, sonraki konu pagan Adige dinine geni\u015f bir materyal olarak ayr\u0131lacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ortodoksluğun ilk ortaya çıkışı Çerkesya’da-Hıristiayanlık ilk kez Batı Kafkasya’da 1.yy civarında, yani Hıristiyanlığına ilk yayıldığı yıllarda ortaya çıktı. İlk misyonerler, iki Aziz’in, Aziz Andrew ve Aziz Simon’un, havarisel faaliyetleri sayesinde bölgede görülmeye başladı. Çerkesya’nın derinliklerindeki Karadeniz kolonilerinde vaaz verdiklerinde , Çerkesya hala Zihia idi. Böylece bu din Çerkeslerin ataları arasında yayılmaya başladı. Efsaneye göre Aziz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-156","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cerkeslerin-hiristiyanlik-tarihi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=156"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163,"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156\/revisions\/163"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}