![\"\"](\"http:\/\/christiancircassians.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/18-MARTIN-LUTHER-KIMDIR-REFORM-HAREKETLERI-ICIN-NEDEN-ONEMLIDIR-500x281.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Martin Luther, 16 yy\u2019da Avrupa\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f olan bir ke\u015fi\u015fti ve Katolik Kilisesi\u2019nin yanl\u0131\u015f uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bug\u00fcn Protestanl\u0131k ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz mezhebin olu\u015fmas\u0131nda ilk ad\u0131mlar\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131r. O hem insanl\u0131k hem de Hristiyanl\u0131k tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir karakterdir.<\/p>\n
Martin Luther, 10 Kas\u0131m 1483\u2019te Almanya\u2019n\u0131n Eisleben kentinde do\u011fmu\u015ftur. Luther\u2019in do\u011fumundan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra ailesi, Eisleben\u2019den 16 km kadar kuzeybat\u0131daki k\u00fc\u00e7\u00fck Mansfeld kasabas\u0131na ta\u015f\u0131nd\u0131. Yerel bak\u0131r ar\u0131tma i\u015finde ba\u015far\u0131l\u0131 olan babas\u0131 Hans Luther, 1492\u2019de Mansfeld\u2019in bir belediye meclisi \u00fcyesi oldu.<\/p>\n
Luther e\u011fitimine 1488 ilkbahar\u0131nda Mansfeld\u2019deki bir Latin okulunda ba\u015flad\u0131. Orada Latince\u2019de kapsaml\u0131 bir e\u011fitim ald\u0131. On Emir, Rab\u2019bin Duas\u0131, Havariler\u2019in \u0130krar\u0131, sabah ve ak\u015fam dualar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi. 1497\u2019de Luther, yak\u0131ndaki Magdeburg\u2019a, Ortak Ya\u015fam\u0131n Karde\u015fleri\u2019nin i\u015fletti\u011fi bir okula, yani ki\u015fisel dindarl\u0131\u011fa vurgu yapt\u0131\u011f\u0131, onun \u00fczerinde kal\u0131c\u0131 bir etkisi olan bir okula kat\u0131lmak i\u00e7in g\u00f6nderildi. 1501 y\u0131l\u0131nda, o zaman Almanya\u2019n\u0131n en se\u00e7kin \u00fcniversitelerinden biri olan Erfurt \u00dcniversitesi\u2019nde e\u011fitim ald\u0131. Babas\u0131n\u0131n finansal ba\u015far\u0131s\u0131ndan dolayl\u0131 herhangi bir bursa ihtiyac\u0131 olmadan e\u011fitimine devam etmi\u015ftir. Luther 1502\u2019de lisans derecesini ald\u0131. \u00dc\u00e7 y\u0131l sonra y\u00fcksek lisans derecesi ald\u0131.<\/p>\n<\/div>\n
![\"Martin](\"https:\/\/www.kutsalkitap.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/martin-luther.jpg\")
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\nMartin Luther (Ressam: Lucas Cranach – 1530)<\/p><\/div>\n
Sanat fak\u00fcltesinden mezun olan Luther, \u00fc\u00e7 \u201cy\u00fcksek\u201d disiplinden (hukuk, t\u0131p veya teoloji) birinde lisans\u00fcst\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaya ba\u015flad\u0131. Babas\u0131n\u0131n istekleri do\u011frultusunda hukuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Bununla birlikte, alt\u0131 haftadan daha k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, 17 Temmuz 1505\u2019te Luther, hukuk \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 terk etti. Aziz Augustin Ke\u015fi\u015f D\u00fczeni\u2019nin Erfurt\u2019taki manast\u0131r\u0131na girdi. Stotternheim k\u00f6y\u00fc yak\u0131nlar\u0131ndaki \u015fiddetli bir f\u0131rt\u0131na, onu hayatta kalmas\u0131 halinde istemeden bir ke\u015fi\u015f olmaya yemin edecek kadar korkutmu\u015ftu. Luther bu yeminini onurland\u0131rarak hukuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p manast\u0131ra ke\u015fi\u015f olmak i\u00e7in ba\u015fvurur. Luther\u2019in babas\u0131, manast\u0131r i\u00e7in sayg\u0131n ve kazan\u00e7l\u0131 olan hukuktan vazge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in ona k\u0131zg\u0131nd\u0131.<\/p>\n
1505 y\u0131l\u0131nda Martin Luther\u2019in bulundu\u011fu manast\u0131r kendisini bir toplant\u0131 i\u00e7in Vatikan\u2019a g\u00f6nderdi. Vatikan\u2019a varan Luther, orada g\u00f6rd\u00fcklerinden pek ho\u015fnut kalmam\u0131\u015ft\u0131. Luther\u2019e g\u00f6re kilise ve etraf\u0131 yozla\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve bu durumdan olduk\u00e7a rahats\u0131zd\u0131. Kilise ruhsal bir otorite olmaktan \u00e7ok siyasi ve ekonomik bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Bu ziyaretin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu manast\u0131r, Martin Luther\u2019i e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmesi i\u00e7in Wittenberg\u2019deki manast\u0131ra g\u00f6ndermi\u015ftir. Buradaki e\u011fitim sonras\u0131nda profes\u00f6rl\u00fck unvan\u0131 al\u0131p hem \u00f6\u011fretmeye hem de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam ediyordu.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00f6zellikle Aziz Pavlus ve Aziz Augustin\u2019in iman vurgusu onun i\u00e7in d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 haline gelmi\u015fti. Kutsal Kitap\u2019ta \u00f6zellikle \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n insan\u0131 aklad\u0131\u011f\u0131, M\u00fcjde\u2019de a\u00e7\u0131klan\u0131r. Aklanma yaln\u0131z imanla olur. Yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, \u201c\u0130manla aklanan ya\u015fayacakt\u0131r.<\/em>\u201d (Romal\u0131lar 1:17), \u201cTanr\u0131 kat\u0131nda hi\u00e7 kimsenin Yasa\u2019yla aklanmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130manla aklanan ya\u015fayacakt\u0131r.<\/em>\u201d (Galatyal\u0131lar 3:11), \u201cDo\u011fru adam\u0131m, imanla ya\u015fayacakt\u0131r. Ama geri \u00e7ekilirse, ondan ho\u015fnut olmayaca\u011f\u0131m.<\/em>\u201d (\u0130braniler 10:38) gibi ayetlerdeki imanla gelen kurtulu\u015f ya da imanla aklanma kavramlar\u0131 vurgusu Martin Luther\u2019in kilisenin uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Kurtulu\u015f iyi i\u015flerle, duayla, oru\u00e7la, hacla, ikonlarla, yard\u0131mlarla, sakramentlerle veya herhangi bir eylemle de\u011fil, imanla gelir. Eylemelerimiz veya d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizle kurtulu\u015fu hak edemeyiz, bu kadar iyi olamay\u0131z. Sadece iman edebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla Latince \u015fu mottoyu kullanm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cSola Fide\u201d yani \u201cYaln\u0131z \u0130man\u201d.<\/p>\n<\/div>\n Martin Luther 95 Tezi kilise kap\u0131s\u0131na \u00e7iviler<\/p><\/div>\n 1517 y\u0131l\u0131nda Vatikan\u2019\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi g\u00f6revli bir rahip olan Johann Tetzel Wittenburg\u2019a gelip End\u00fcljans satmas\u0131yla Martin Luther ve Katolik Kilisesi aras\u0131nda tart\u0131\u015fmalar ba\u015flar. Martin Luther kilisenin \u00f6zellikle iki \u00f6\u011fretisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu: Araf ve End\u00fcljans. Bu iki terimi inceleyelim:<\/p>\n Araf: Araf inanc\u0131 Katolik kilisesinde, imanl\u0131lar\u0131n \u00f6ld\u00fckten sonra, cennete gitmeden \u00f6nce g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n bedelini \u00f6dedikleri ge\u00e7ici bir ar\u0131nd\u0131rma mekan\u0131 oldu\u011funa inan\u0131lan yer. Asl\u0131nda ilk kilisenin Araf konusunda \u00e7ok net bir doktrini olmamas\u0131na ra\u011fmen \u00f6zellikle 12. yy\u2019da Katolik doktrininin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n End\u00fcljans: End\u00fcljans Papa\u2019n\u0131n yani kilisenin yetkisiyle bu ar\u0131nd\u0131rma cezalar\u0131n\u0131n hafifletilmesi belgesi vermesine denir. \u0130manl\u0131lar bu belgeyi para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sat\u0131n alabiliyorlard\u0131. Bu \u015fekilde sevdiklerinin Araf\u2019taki s\u00fcresinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in var\u0131n\u0131 yo\u011funu kiliseye veriyorlard\u0131. End\u00fcljans uygulamas\u0131 da ilk kilisede b\u00f6yle bir uygulama olmamas\u0131na ra\u011fmen Orta \u00c7a\u011f\u2019da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle, 11. ve 12. yy\u2019daki Papalar, Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nde sava\u015facak askerlere hizmetlerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak vermeye ba\u015flad\u0131lar. Sonras\u0131nda gelen Papa\u2019lar bu uygulaman\u0131n \u00e7er\u00e7evesini geni\u015fletip devam etmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130\u015fte 1517 y\u0131l\u0131nda rahip Johann Tetzel Papa\u2019n\u0131n verdi\u011fi g\u00f6revle Wittenberg\u2019de 3 Mark kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda End\u00fcljans satmak i\u00e7in gelmi\u015fti. Bu fiyat bir i\u015f\u00e7inin 6 ayl\u0131k birikimi anlam\u0131na geliyordu. Tam bu noktada 31 Ekim 1517\u2019de Martin Luther 95 maddelik bir tez haz\u0131rlar. Wittenberg Kilisesi\u2019nin kap\u0131s\u0131na \u00e7iviler. Katolik Kilisesi\u2019nin bu uygulamalar\u0131na \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu durum tart\u0131\u015fmalar\u0131n etkisini geni\u015fletir ve bir\u00e7ok insan bu tart\u0131\u015fmalara dahil olur. Martin Luther de bu \u015fekilde \u00fcnlenmeye ba\u015flar. Luther\u2019in vurgulamak istedi\u011fi nokta kurtulu\u015fun sadece imandan geldi\u011fidir. Kilisenin \u00f6zellikle end\u00fcljanslarla bu konuda yetkisinin olmad\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Kurtulu\u015f i\u00e7in \u0130sa Mesih ve \u00e7arm\u0131h yeterliydi. Herhangi bir rahibin bu konuda herhangi bir arac\u0131 olmas\u0131 gereksizdi. Martin Luther buna \u201cT\u00fcm imanl\u0131lar\u0131n kahinli\u011fi\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n Bu tart\u0131\u015fmalar alevlenirken 1521\u2019de Martin Luther\u2019in, Kutsal Roma \u2013 Germen \u0130mparatoru\u2019nun huzurunda bu tezini savunmas\u0131 isterler. O d\u00f6nemin imparatoru olan 5. Charles Luther\u2019in yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek tezini kabul etmez. Asl\u0131nda Luther\u2019den \u00f6nce de kilisenin bu uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar olmu\u015ftu; ancak bask\u0131 teknolojisinin o d\u00f6nem geli\u015fmi\u015f olmas\u0131 Luther\u2019in bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin \u00f6nce t\u00fcm Almanya\u2019ya, sonras\u0131nda da t\u00fcm Avrupa\u2019ya yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. 95 maddelik tez 1517 ile 1526 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda binlerce kopya bas\u0131l\u0131p insanlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Ancak Martin Luther\u2019in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ba\u015fka bir \u015fey bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7aptaki olaylar\u0131n daha geni\u015f \u00e7apta etkin olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Luther Kutsal Kitap\u2019\u0131 Latince\u2019den Almanca\u2019ya \u00e7evirmi\u015ftir. Bu da Latince konu\u015famayan s\u0131radan halk\u0131n Kutsal Kitap okuyabilmesine yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Her bir bireyin Tanr\u0131 S\u00f6z\u00fc\u2019ne ula\u015fabilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Matbaa\u2019n\u0131n da yard\u0131m\u0131yla binlerce kopya yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<\/div>\n Martin Luther’in din adamlar\u0131yla tart\u0131\u015fmas\u0131<\/p><\/div>\n Asl\u0131nda Kutsal Kitap\u2019\u0131n bu kadar ula\u015f\u0131labilir olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi g\u00fczel \u015feyler aras\u0131nda baz\u0131 zorluklar da olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Kutsal Kitap\u2019taki baz\u0131 noktalarla ilgili farkl\u0131 farkl\u0131 yorumlar olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bu durum Avrupa\u2019y\u0131 bir nevi kaosa itmi\u015f oldu.<\/p>\n 1520 y\u0131l\u0131nda Papa, Martin Luther\u2019i aforoz etti. 1521 y\u0131l\u0131nda Martin Luther bir toplant\u0131ya davet ederler. Yazm\u0131\u015f oldu\u011fu kitaplar\u0131 tan\u0131mas\u0131n\u0131 ve sonras\u0131nda reddetmesi isterler. Martin Luther kitaplar\u0131 kendisinin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder ve biraz d\u00fc\u015f\u00fcnmesi i\u00e7in zaman ister. Ertesi g\u00fcn Martin Luther baz\u0131 kitaplar\u0131nda kullanm\u0131\u015f oldu\u011fu dilin uygunsuz olabilece\u011fini kabul etmekle birlikte kitaplar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini reddetmeyece\u011fini bildirir. E\u011fer Kutsal Kitap ya da mant\u0131kla \u00e7eli\u015fmiyorsa s\u00f6ylediklerinin arkas\u0131nda duraca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir ve \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<\/p>\n \u201cKutsal Yaz\u0131lar veya mant\u0131kl\u0131 bir sebeple ikna olmad\u0131k\u00e7a papalar\u0131n ve konseylerin otoritesini kabul etmiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc birbirleriyle \u00e7eli\u015fiyorlar.<\/em> Vicdan\u0131m Tanr\u0131 S\u00f6z\u00fc\u2019ne esir. Vicdan aleyhine gidecek hi\u00e7bir \u015feyi kabul edemem ve etmeyece\u011fim, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ne do\u011fru ne de g\u00fcvenlidir. Tanr\u0131m bana yard\u0131m et. Amin.\u201d<\/p>\n Kendisine atfedilen ba\u015fka bir s\u00f6z de \u015f\u00f6yledir: \u201c\u0130\u015fte burada duruyorum. Ba\u015fka bir \u015fey yapamam. Tanr\u0131m bana yard\u0131m et! Amin.<\/em>\u201d<\/p>\n Bu \u015fekilde Reformasyon hareketleri daha sonras\u0131nda protestolarla Protestan hareketine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca bir m\u00fcddet Avrupa\u2019da sosyo-ekonomik \u00e7alkant\u0131lara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareketin kendi i\u00e7inde de farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Martin Luther 1525 y\u0131l\u0131nda evlenir ve aile kurar. 1545 y\u0131l\u0131nda da b\u00f6brek yetmezli\u011finden vefat eder. Martin Luther Reformasyon hareketlerini ba\u015flatmas\u0131yla d\u00fcnya ve kilise tarihine temelden etki etmi\u015ftir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n\n\n\n![\"Martin](\"https:\/\/www.kutsalkitap.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/martin-luther-1.jpg\")
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\nMartin Luther \u2013 Araf ve End\u00fcljans Sorunu<\/h3>\n
Martin Luther ve Reformasyon Hareketleri<\/h3>\n
\n\n\n\n\n\n![\"Martin](\"https:\/\/www.kutsalkitap.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Martin-Luther-Tartisma.jpg\")
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\nReformasyon\u2019un D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda Etkileri<\/h3>\n